• Sibel Dağdeviren Özüağ

SCARF Bilen Yöneticiler Fark Yaratıyor!

Updated: Oct 3, 2018



Yönetici kavramı sizde nasıl çağrışımlar uyandırıyor?


Her organizasyonda yönetenler ve yönetilenler olduğunu biliyoruz. Bazen yöneticilerimizi yönetiyoruz. Bazen ise şirket dışında katıldığımız gruplarda, arkadaş ortamında, evde birilerini yönetiyoruz.Yöneticilik aslında büyük çoğunluğumuzun icra ettiği bir eylem olsa da, hepimizin aynı başarı seviyesini yakalayamadığı da bir gerçek. Yönetimde fark yaratan yöneticiler neyi farklı yapıyorlar?


Bu yazımda, başarılı yönetimin temel unsurlarından olan güvene dayalı sosyal etkileşimi sağlamaya yönelik modern bir yaklaşım sunan SCARF modelini ele alacağım.


SCARF Modeli Hakkında

2008 yılında David Rock’ın ortaya koyduğu SCARF modeli, beynin ödül ve tehdit mekanizmalarının insanoğlunun sosyal etkileşimlerinde de geçerli olduğu teoremine dayanır. Rock bu modeli, nörobilim alanındaki araştırmalarla desteklenen üç ana düşünce etrafında tasarlamıştır:


1) Beynin sosyal ödül ve tehditlerin çoğuna verdiği tepki, fiziksel ödül ve tehditlere verdiği tepki ile aynı yoğunluktadır. 2) Karar verme, problem çözme ve başkalarıyla birlikte çalışma kapasitesi, tehdit varlığında azalmakta ve ödül varlığında artmaktadır. 3) Tehditlere verilen tepki çoğunlukla daha yoğun ve yaygındır, bu sebeple sosyal etkileşimlerde tehdit unsurunun en aza indirgenmesine özen gösterilmelidir.


SCARF Ne Söylüyor?

SCARF, güvene dayalı ve etki yaratan bir sosyal etkileşim kurmak için gerekli 5 unsurun baş harfinden oluşur:


Status (Statü)      Bireyin başkalarına kıyasla değeri

Certainty (Netlik)      Geleceği görebiliyor olma ihtiyacı

Autonomy (Özerklik)      Olaylar üzerindeki kontrol gücü

Relatedness (İlişkiler) İlişkilerdeki güvenlik ihtiyacı

Fairness (Adalet)      Bireyler arasında adil ilişkiler


Bu 5 unsurdan beslenen duygusal güvenin sağlanmadığı durumlarda, beyin gerçek bir hayati veya fiziksel tehdide verdiği tepkiyi veriyor. Nöropsikologlar, beynimizin amigdala merkezinin bu tehditleri odada kaplan varmış gibi algıladığını söylüyorlar.


Algılanan bu duygusal tehlike hissi karşısında savaşkaç ya da don (fight, flight, freeze) tepkilerinden birini veriyoruz. Tehdit karşısında güçlü hissediyorsak savaşıyor, tehditle başa çıkamayacak gibi hissediyorsak kaçıyor ve yapacak başka hiçbir şey yok ise acıyı azaltmak için donuyoruz.


SCARF’ın olumsuz etkilendiği durumlar karşısında verdiğimiz tepkiyi amigdala yönetiyor. Amigdala bir tehdit algıladığı anda, duygularımızı en yüksek seviyede harekete geçiriyor ve mantıklı bir muhakeme yerine, insanlığın varlığından beri uyguladığımız savaş-kaç-don tepkilerinden birini otomatik olarak veriyoruz. Günlük yaşamda karşılaştığınız bazı durumlarda “Neden öyle davrandım, anlayamıyorum” demenizin ardında büyük ihtimalle SCARF’ın olumsuz etkilenmesi yatar.


Güvene dayalı besleyici sosyal etkileşim için, pozitif SCARF için yapılması gerekenleri beynimize öğretmemiz gerekiyor.


Fark Yaratan Yöneticiler SCARF’ı Nasıl Kullanıyorlar?

“Hangi şirkete giderse gitsin, desteğe ihtiyaç duyarsa bir telefonla yanındayım!” dediğiniz en az bir yöneticiniz oldu ise şanslısınız. Zira SCARF’ı nasıl uyguladıklarını bizzat birinci elden deneyimlemiş olmanız kuvvetle muhtemel. Çevrenizde böyle liderler varsa, onları gözlemleyerek ve kendinize rol modeller belirleyerek işe koyulabilirsiniz.


Böyle bir yönetici ile henüz tanışmadıysanız, çevrenizde öncü olabilirsiniz. Nasıl mı? David Rock’un ilişkilerde hissettiğimiz güven seviyesini doğrudan etkilediğini belirttiği SCARF’ın iş hayatında hem ödül hem de tehdit olarak algılanabileceği bazı durumları örnekleyelim:

Güven hissi, takım olmayı ve ekip üyelerinin birlikte başarılı sonuçlar üretmesini sağlayan önemli bir ön koşul. SCARF modeli, güven veya güvensizlik hissinin nasıl tesis edildiğini ortaya koyarak ekip yöneticilerine bir pusula sunuyor. SCARF modelini bilen ve bunu sosyal ilişkilerinde hatırlayıp kullanan yöneticiler, hem ekipleri hem de paydaşları ile olan yönetim ilişkilerinde fark yaratıyorlar.

  • LinkedIn Sosyal Simge
  • Heyecan Sosyal Simge

© 2020 by Ozuag

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now